25 Лекц № 16: Өнгөрсөн ба ирээдүй. Past, future.

Хүний амьдрал өнгөрсөн дээр тогтож ирээдүйгээ тодорхойлдог. Улс үндэстэнүүд өнгөрсөнийгөө түүх гэнэ ирээдүйгээ төлөвлөж хөгжиж дэвшинэ. Хүн бодит намтартай. Харин түүх бол мэргэжлийн хүмүүсийн тайлбар болохоос бодит үнэн гэхэд бэрхшээлтэй.
Хүн өөрийнхөө өнгөрсөнийг санахгүй гэвэл хэн бэ гэхэд хэцүү. Өнгөрсөнийгөө засаж залруулж эсвэл өнгөрсөнийгөө богинохон санавал тэр хүнд ирээдүй босгож цааш өөрийгөө авч явахад хүндрэлтэй. Ийм хүмүүс нэгэнт хуурамч өнгөрсөнтэй тул ирээдүй бас хуурамч. Тэгэхээр энэ хүн цааш ямар хүн байх вэ гэдэгт тухайн хүний үнэн намтар чухал үүрэгтэй.
Хүмүүсийн хамтын өнгөрсөн сайн байвал цааш ирээдүйд хэрхэн үргэлжлүүлэх вэ гэдэг асуулт гарч сайн харьцаагаа баталгаажуулна. Хэрвээ хүмүүс хоорондоо муу харьцаатай бол цаашид ирээдүйд хэрхэн харьцаагаа сайжруулах вэ гэсэн асуудалтай тулгарна. Мэдээж хамтын ирээдүйг босгох гэвэл хэн хэнийгээ хүндэтгэж хүлээн зөвшөөрөх чухал. Зөвхөн эвтэй байх юу ч биш. Хамтран хийж бүтээх чухал.
Улс үндэстэнүүд өнгөрсөн дээрээ ирээдүйгээ босгож ирдэг. Жишээлбэл Монголчууд Хятад болон Орос хөршүүдтэйгээ хэрхэн ирээдүйг босгож ирэх вэ гэдэг өнгөрсөнийгөө хэрхэн ардаа үлдээх вэ гэсэн асуулттай тулгарна. Хэрвээ өнгөрсөнийгөө хамтдаа ухаж ойлгож засаж залруулж зөв ойлголттой болж хэн хэндээ сайн сайхныг хүсэж чадахгүй бол ирээдүйгээ босгож чадахгүй. Нэгэнт чадах чухал тул чадвар л хэрэгтэй. Түүнээс биш ямар ч баталгаа баримтгүйгээр нэг нэгнийгээ хардаж сэрдэж хувийн гомдол бүтэлгүйтлээ нийтийн болгож Хятад хүн муу эсвэл Орос хүн муухай гэвэл хөрш ард түмний ирээдүй босож ирэхгүй. Хөрш орнууд ирээдүйгээ босгож чадахгүй бол нэг нэгнийхээ тус дэмээр цааш хөгжихөд бэрхтэй болно.
Ялангуяа дэлхийн хөгжлөөс хол хаягдаж эдийн засаггүй Монгол хүмүүс цаашид хөгжихөд хоёр хөршүүд л тус болохоос биш алс холын орнууд шууд туслаж хэзээ ч чадахгүй. Санхүүгийн өр зээлийн тусламжаас илүү бодит баялаг бүтээх эдийн засаг босгож ирэх гэвэл хоёр хөршүүд л шууд туслаж чадна.
Энэ лекцээр өнгөрсөн ба ирээдүй гэсэн сэдэвийг ярихдаа өнгөрсөн дээр ирээдүйг хэрхэн босгож ирэх вэ гэсэн бие хүмүүсийн болон улс үндэстэнүүдийн хоорондын харьцааны тухай ярилцана.
Хувийн өнгөрсөн амьдрал ямар байв цаашлаад гэр бүлийн өнгөрсөн амьдрал ямар байв? Хэрвээ муу байсан бол одоо тэгээд цаашид ирээдүйд яах вэ?
Хүн өөрийнхөө өнгөрсөнийг зохиох ямар ч боломжгүй. Яагаад гэвэл бусад хүмүүс сайн мэдэж байгаа. Харин улс үндэстэнүүд олигтой өнгөрсөнд бүтээсэн зүйл байхгүй бол үлгэр домог зохиож түүх нэртэй өнгөрсөнтэй болж авдаг. Жишээлбэл Америк орон ердөө л 1776 онд анх төр улс болсон. Тиймээс тэдэнд өнгөрсөн олигтой түүх байхгүй. Гэтэл Ар Монгол 1924 анх төр улстай болсон хэдий ч яам сайд гээд хүмүүс хөдөлмөрлөж ажлаа явуулах байшин барилга гудамж талбай байсангүй. Харин энэ үед Европт физик математик болон инженэрийн хөгжил дээд цэгтээ хүрсэн байлаа.
Монголчууд түүхэндээ төр улсын тухай ойлголтгүй явсаар 20-р зуунтай золгосон. Хоорондоо нутгархаж байлдаж бэлчээрээ булаацалдаж хэдэн зуун жил болцгоосон. Хамаг Монгол, Пан Монгол, Нармай Монгол гээд л бүгд л Монголчууд нэгдэх гэсэн оролдлогууд байсан хэдий ч хоорондоо эв түнжин муу тул байлдаж нэг нэгнийгээ устгасан.
Хамгийн сүүлд 1930 аад онд Монголчууд нэгдэж анхны төр улсаа байгуулах гэсэн боловч бас л хоородоо лам, ноён, сайд, хувьсгалч, ард, цэрэг, сэхээтэн гэж хоорондоо муудалцан бие биенийгээ алцгаасан. Тэр үед л Ар, Өвөр, гадаад, дотоод, Буриад, Халимаг болж талцан муудалцсан. Түүний дараа баруун, зүүн, халх гээд л эцэстээ ястан махтан болж зөрчилдөөнтэй болцгоож одоо ч үргэлжилсээр л.
Ингэж хоорондоо нэг нэгнийгээ хэлмэгдүүлсэн буруугаа бусад руу чихэж өөрсдийгөө цэвэр авч үлдэх гэсэн оролдлого бол ирээдүйг босгоход тус болохгүй. Монголын ирээдүйд “Монголын гэрээ” хэрэгтэй.
Ерөөсөө Ар Монголд үлдсэн сүүлчийн төр улс Монгол хүмүүсийг цаашид ирээдүйд нэгтгэж авч явж чадах уу гэсэн асуулт гарч ирдэг. Сонгуулийн үеэр нутгархах ялангуяа албан байгууллагаас авахуулаад улстөрийн нам хүртэл нутгархаж аймгархаж буй явдалууд бол Монголчууд өнгөрсөнд ямар байсан гэдгийг баталж буй.
Хятадууд нэгдсэн тул том болсон. Оросууд нэгдэж төр улс байгуулж чадсан тул дэлхийн том газар нутагтай орон болсон. Өнгөрсөнтэй ард түмнүүд ирээдүйгээ босгож чаддаг ажээ.
Монголчуудын өнгөрсөн гэдэг нэгдэж чадаагүй тархай бутархайгийн түүх. Яагаад Монголчууд нэгдэж чаддаггүй вэ гэхээр Монголчууд нэгэнлэг ертөнцийн тухай ойлголтгүй тул ид шид ер бусын болон мухар сүсэгт итгэж түүндээ залилуулж мэхлүүлж ирсэн.
Монгол хүмүүс нэг нэгнийгээ хүндэтгэж хүлээн зөвшөөрөх тэр морал байхгүй. Үүний баталгаа бол сайн харьцангуй гэх ба хүн бүр өөрийн үнэнтэй гэж эндүүрдэг. Өнгөрсөнийг өнгөрүүлж чадсан ард түмэн хөгжинө. Өнгөрсөнтэйгээ зууралдах биш харин ухаарч хэрэгтэйг авч хэрэггүйг хаях чухал.
Энэ лекцээр тавигдах асуулт бол Монголчууд хэрхэн нэгдэж хүчтэй болж эв нэгдэлтэй байж чадах вэ гэсэн ирээдүйн асуулт тавигдах жишээтэй.

Advertisements