25 Лекц № 25: Өөр өнцөгөөс харах биш шүүмжлэх.

Энэ жилийн сүүлчийн лекц №25 түрүү жилийнхтэй адил лекцэнд оролцож явсан хүмүүсийн илтгэлүүдээр өндөрлөнө.
Олон нийтэд зориулсан 25 цуврал лекцүүд үргэлж мэргэжлийн номууд дээр тулгуурлагдан тавигдаж байсан тул хувийн санаа биш мэдлэг дээр тулгуурлагдсан. Лекц бүрт зориулж заавал нэг бүтэн өдөр зориулдаг. Лекц бүр зөвхөн өндөр үнэтэй мэргэжлийн номуудаас гадна бас цаг хугацаа шаарддаг.

Лекцэнд суусан хүмүүс урьд өмнийхөөсөө өөрчлөгдөж хөгжил явагдсан гэж үргэлж хэлж урамшуулж байсан тул тэр бүрт ажлаа илүү сайн хийж хагас сайн бүрт ямагт цагт эхэлж нийтдээ 6 сар үргэлжилж дуусах гэж байна.

Хүн өөрчлөгдөж хөгжил явагдах л чухал. Нэгэнт амидрах ганц насандаа үргэлж л урагш хөгжих хэрэгтэй. Ялангуяа өвөг дээдэс эсвэл эрдэмтэн мэргэд гэж ярьсан хүмүүс урагш хөгжихийн оронд хий хоосон хуучинаа магтдаг явдал бол цааш урагш хөгжихгүй гэсэн л явуургүй зан шүү дээ. Өвөг дээдэс эрдэмтэн мэргэд ч гэсэн алдаатай буруу зүйлс хийсэн гэдгийг мартаж болохгүй. Тиймээс шүүж шүүмжлэх хэрэгтэй. Шүүмжлэх гэдэг өнгөрсөнийгөө засаж залруулах болохоос эсэргүүцэж муулах биш. Харин өнөөдөр бол шүүмжийн зорилго улам сайн хийгээрэй сайжрах боломж бий шүү гэсэн л мэргэжлийн зөвлөлгөө байх ёстой. Мэргэжлийн биш мэдлэггүй хүмүүс бол шүүмжлэх чадваргүй гэдгийг мартаж болохгүй.

Илтгэл тавигчидын зарим сэдэвүүдийг дор жагсаалаа:
– Ницшэгийн “Заратустра”-гийн тухай
– Роулсын “Шударга ёсны онол”
– Марксын “Капитал” номын ач холбогдол
– Үндсэн хуулийн оюун ухаан.
– Морал ба шашин
– Анагаах ухааны этик
– Сурагч ба оюутан хоёрын ялгаа
– Гоо зүй ба урлагийн философи
– Модернэ хэдийд урлагт ирсэн тухай
– Реализмыг уран зурагт хэрхэн дүрслэх вэ?
– Англи-Монгол толь бичгүүд ном орчуулахад дутагдалтай тухай
– Лейбницийн философи синфони хөгжимд нөлөөлсөн тухай

Өөр өнцөгөөс харах биш аливааг шүүмжтэй харж сурах чухал. Нийгмийн ямар ч салбар бүрэн гүйцэд хөгжсөн биш. Шашин ч бас урлаг ч цаашлаад боловсрол мөн ном орчуулга дахиж сайжруулах шаардлагагүй гүйцэд биш. Ялангуяа мэргэжил устсан өнөө үед худлаа, алдаатай, зориуд мушгин гуйвуулсан романуудаас авахуулаад шашны ном судар хүртэл бүгд доогуур түвшинд орчуулагдаж бичигдэх болжээ.

Нэг хачирхалтай зүйл бол улстөрийн нам төр авахаараа л түүх нэртэй олон боть номуудыг бичүүлэх жишээтэй. Дахин дахин түүхийн ном бичиж буйг харахад их л амархан бололтой. Энэ бүгдийг өөр өнцөгөөс харах биш шууд шалгаж, шүүж, шүүмжилж чадсанаар л хөгжил явагдана. Хоосон магтах биш урамшуулах хэрэгтэй. Хэрэггүй шагнах биш шүүмжлэх хэрэгтэй.

Урьд өмнөх эрдэмтэн мэргэд гэсэн хүмүүсийн ном зохиолуудыг засаж залруулахын хажуугаар бас сайжруулж шинэчилж байж л хөгжил явагдана. Түүнээс биш тэднийг хий хоосон шүтэж хэмжүүрээ болгоод байвал урагшаа хөгжих хөгжил явагдахгүй хуучин хоцрогдсон дорой дутуу дотроо үлдэнэ. Дээр үед амидрал тийм ч хүсээд байхаар сайхан байгаагүй шүү дээ. Бүгдээрээ харанхуй бүдүүлэг. Ямар ч байшин байхгүй. Эмнэлэг сургуулиуд байхгүй яг л өнөөдөрийн Түвд орон шиг мухар сүсэгт дарагдсан байсан. Түвдүүд орж ирэхээс өмнө бол бүр ч хэцүү осолтой, аюултай, төргүй, хуульгүй, ил хуль, хулгай, дээрэмтэй хэцүүхэн л байсан шүү дээ.

Яг Монгол гэсэн нутаг дэвсгэр хот суурин хэрэм хамгаалалт байгаагүй нийтээрээ бичиг үсэггүй бүдүүлэг цаг үед ном бичих нөхцөл ч байгаагүй. Ганц хоёр бичгийн хүн байлаа гээд нийтээрээ уншиж чадахгүй хойно ямар ч үр нөлөө байхгүй. Социализмын үед л Монголчууд анх нийтээрээ уншиж чаддаг болж хот сууринд амидралаа шүү дээ.

Энэ 25 лекцийн зорилго олон буруу алдаатай ойлголтууд, үнэмшилүүд, ном зохиол болон уран бүтээлүүдээс ангижирч урагшаа ахиж хөгжиж өөр өнцөгөөс биш ахисан өнцөгөөс шүтэн биширч биш шүүж хянасан дээд талаас харахад байлаа.

Advertisements