25 лекц. С. Молор-Эрдэнэ. 2016.

Энэ жилийн цуврал 25 Лекц цаг үе лүү чиглэсэн 21-р зууны онцлогт дүгнэлт хийсэн философын асуултуудыг хариулна. Хүний ухаан хэрхэн өөрчлөгдөв? Хиймэл тархи ямар ирээдүйтэй вэ? Олон нийтийн сэтгэл зүйг төөрөгдүүлж буй арга хэрэгсэлүүдийн зорилго юу вэ? Интернэт ямар ашиг тустай мөн ямар хор нөлөөтэй вэ? Хүн төрөлхтөнийн нийтлэг философи юуг анхаарах вэ? Төрийн шинэ үүрэг юу вэ?

Эхлэх өдөр: 12 сарын 03

Эхлэх цаг: 11 цаг

Бүртгүүлэх хаяг: https://www.facebook.com/mindfoundationmongolia/

Бүлэг 1: Хүний ухааны философи \Human Mind\

Өдөр Сэдэв
1 12 сарын 3 Хэний юу удамших вэ?
2 12 сарын 10 Бие ба ухаан хэрхэн харилцан нөлөөлдөг вэ?
3 12 сарын 17 Ухаангүй буюу далд ухаан яагаад хэрэгтэй вэ?
4 12 сарын 24 Өөрийн ухаанаа яаж бүтээх вэ?
5 12 сарын 31 Хэрхэн өөрийгөө таниулах вэ?

Бүлэг 2: Хиймэл хүний философи \Artificial Intelligence\

Өдөр Сэдэв
6 1 сарын 7 Роботер буюу андроид гэж хэн бэ?
7 1 сарын 8 Хиймэл тархийг хэрхэн программчлах вэ?
8 1 сарын 14 Cyborg ирээдүй мөн үү?
9 1 сарын 15 Постхуманизм хүмүүнлэгийн төгсгөл үү?
10 1 сарын 21 Хиймэл хүний социолог

Бүлэг 3: Хэвлэл мэдээлэлийн философи \Mind Control\

Өдөр Сэдэв
11 1 сарын 22 Медиа буюу хэвлэл мэдээлэлийн төгсгөл
12 1 сарын 28 Хүний ухаан төөрөгдүүлдэг аргууд
13 1 сарын 29 Олон нийтийг хуурах хэрэгсэлүүд
14 2 сарын 4 Маасын сэтгэл зүй
15 2 сарын 5 Мэргэжлийн тархи угаагчид

Бүлэг 4: Интернэтийн философи \Social Software\

Өдөр Сэдэв
16 2 сарын 11 Дижитал буюу цахим ертөнц
17 2 сарын 12 Big Data ба хувийн нууцаа алдах
18 2 сарын 18 Online ба бүгдийг алгоритмчлэх
19 2 сарын 19 Видео бичлэгийн дарангуйлал. 1984
20 2 сарын 25 Интернэтийн ноёрхол.

Бүлэг 5: Хүн төрөлхтөний философи \World Mind\

Өдөр Сэдэв
21 2 сарын 26 Капитализмын ангийн тэмцэл
22 3 сарын 4 Социализмын анхдагч онол
23 3 сарын 5 Демократи ба ардчилалын хямрал.
24 3 сарын 11 Бүх юм хязгаартай.
25 3 сарын 12 21-р зууны төрийн онол.
Сурталчилгаа

Далай ламд Монгол хүн хэн болсоныгоо харуулах өдрүүд эхлэхнээ

Эзэгнэнхэн төрлөө би гэж шүлэглэх дуртай Монголчууд Далай ламын өмнө хэн хэнийгээ эзэгнэнхэн төрсөн бол гэдгээ харуулах өдрүүд эхлэхнээ. Монгол хүн 100 жилийн дараа Түвдийн шар малгайт нэртэй ламын харгис урсгалаас салж чадсан уу гэдгээ харуулах өөрөөр хэлбэл сүүлийн 100 жилд Монгол хүн хэн болсоноо харуулах тэр өдрүүд эхлэхнээ.

Яагаад ч юм бэ энэ хэвлэл мэдээлэлээр цацаж буй мэдээнүүдийг харахад Монголын эзэн ирэх гэж байгаа мэт л харагдах юм даа. Монгол орон ийм эзэнгүй хэн ч ирээд дарлаад дээрэлхээд найрлаж наргиад явчихдаг орон арай ч болоогүй биздээ.

Дэлхий түүнийг мэднэ гээд дэлхийн хэн ч мэдэхгүй хүнийг рекламддаг тэр Коланы реклам санаанд орчихлоо. Үнэхээр дэлхий Монгол хүн хэн болсоныг харах тэр хариуцлагатай ухамсартай байж Далай ламын өмнө Чингисийн үр сад гэдгээ батлах өдрүүд эхлэхнээ. Мартсанаас Бөө гэдэг бас л Түвдийн шарын шашины өмнөх мухар сүсэгийн урсгал байсан. Шарын шашинд ялагдаж хөөгдсөн Түвдийн Бөөнүүд Монголд ирсэн байжээ. Бас л Түвдүүд.

Түвдүүд нэгэн цагт Монголчуудыг боолчилж явсан. Энэ боолчлол хамгийн харгис. Яагаад гэвэл хүнийг ямар ч идэвхигүй арчаагүй цаанаасаа зурсан зураг өгөгдсөн хувь заяа өөр ямар ч арга байхгүй энэ миний хувь тавилан гэж өөрөө өөртөө гомдон шаналан өрөвдөлт байдалд оруулдаг. Монгол хүн 100 жилийн өмнө ийм л байсан тэмбүү өвчиндөө баригдсан устана гэж хүртэл Өрнөдийн орнуудын жуулчид ам гарч байсан даа. Нэг л ард түмэн бидэнд хэзээ ч талархаж дуусахгүй тус хүргэсэн дээ.

1950 оноос Монгол хүн дэлхийн мэдлэг мэргэжил боловсролтой танилцаад өөр болсон уу гэдгийг Далай лам ирж харахнээ. Далай ламд Монгол хүн дахиж хэзээ ч Түвд хүний өмнө сөгдөж арчаагүй байдалд орохгүй гэж өөрсдийнхөө ихэмсэг зан билиг танхайгаа харуулж омогшиж огших тэр өдрүүд эхлэхнээ. Монгол зоригтой бол Далай лам сүүлээ хавчаад л гэртээ харина даа. Монголчуудаа Далай ламын өмнө нэрээ бодно шүү .

100 жилийн өмнө Манжийн тушаалаар Монгол хүнийг сэтгэл зүйн мухар сүсэгээр дарамталж айлган сүрдүүлж арчаагүй өвчинд баригдсан ард түмэн болгосон. Манж нэгэнт устсан тул Түвд ганцаараа Монгол хүнийг боолчилсон тэр үе саяхан. Ерөөсөө Манжийн үргэлжлэл яваад байгаа шүү дээ.

Монгол хүнийг бооолчилж явсан Түвдийн үе үеийн Далай ламууд юу хийж яаж Монгол хүнийг мунхруулан айлган сүрдүүлж арчаагүй байдалд оруулахаа сайн мэднэ. Далай лам ном уншина гэнээ. Далай лам хэний ямар ном унших вэ? Тэр номыг хэн хэдэн онд бичсэн ном бэ? Тэр номыг хаана ямар хэвлэлийн компани хэвлэсэн бэ?

Далай лам номоо ямар хэл дээр унших вэ? Монгол хэл дээр унших уу? Хэрвээ Монгол хэл дээр уншихгүй бол хэн Түвд хэлнээс орчуулах вэ? Түвдүүд айхтар болохоороо Монгол хэл дээр ном судар маань мэгзэмээ орчуулуулдаггүй гэсэн. Бүр боломжгүй гэж мунхруулдаг гэсэн.

Олон зуун жил Түвдүүд Монгол хүнийг боолчлон дарлахдаа ялангуяа эмэгтэй болон охидуудыг сексийн тоглоомоо болгож бүр хүчиндэж байгаагаа муу энерги хөөж гаргаж байна гэсээр байжээ. Өнөөдөр хүртэл Түвд оронд хэрэгждэг сураг бий. Дэлхийн олон энхтайваны төлөө байгууллагууд Далай лам Түвд нутагтаа хичнээн охидуудыг хүчиндэж тэдний хөлний шилбэний ясаар үлээдэг бүрээ хийдэг баримт ч элбэг шүү дээ. Занабазар гэж Түвдийн гар хөл болсон хүн яасан ч их Монгол хүний тархийг Түвдүүдтэй хамт угааж хэдэн ч охидын хөлний шилбэний ясаар үлээдэг бүрээ хийдэг байсан болдоо.

Занабазарыг бурхан бүтээсэн гэж шүтдэг. Гэтэл Бурхан хүнийг өөрөөр хэлбэл Занабазарыг бүтээсэн биш билүү. Занабазарын дэргэд Данзан Равжаа ёстой эх орон ч Монголдоо хайртай хүн байсан. Занабазар хэзээ ч соён гэгээрүүлэгч байгаагүй. Ямар ч оюуны өндөр түвшиний ном бичиж үлдээгээгүй дээ.

Түвд лам нар ялангуяа том толгой лам нар сүсэгтэн олондоо өөрийнхөө нус цэр шүлсээ долоолгуулдаг мухар сүсэг хэвээрээ үлдсэн. Одоо ч Түвд оронд хэрэгждэг. Том лам нар шавь нэртэй гарын боолдоо ялгадасаа арвайн гурилтай холиж идүүлдэг. Шээсээ уулгах бол наад захын жишээ. Ийм бузар булай биенээсээ гарч буй бүх өтгөн шингэнээ хүнд уулгаж идүүлдэг Далай лам Монголд ирнэ гэнээ. Монгол ээжүүд ч гэсэн халуурсан хүүхдэд шээсээ уулгаж Түвд хүний муу муухайгийн жишээ болдог доо. Өөрийнхөө ялгадасыг хүүхдэдээ өгдөг бас л муухай мухар сүсэг дээ. Энэ муухай лам нар.

Монголчууд энэ өдрүүдэд Далай ламд хэн болсоныгоо харуулна. Занабазараас хойш хөгжиж дэвшиж боловсролтой болж чадсан уу эсвэл мухар сүсэгтэй хэвээрээ арчаагүй оюуны доод түвшинд яг л 100 жилийн өмнөх шигээ хэвээрээ юу гэдгээ харуулна. Ямар ч гэсэн Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургуулийнхан Түвдийн энэ ламд хүндэт доктор цол өгнө гэж 100 жилийн өмнөхөөсөө өөрчлөгдөөгүй гэдгээ харуулах гэж байх шиг.

Их сургуулийг анх байгуулсан дэлхийн ухаант хүмүүс шашинаас залуучуудыг тусгаарлаж мэдлэг боловсролтой болгох зорилготой байсан. Дэлхийн бүх их сургуулиуд шашинаас тусгаар тогтнож чадсан. Монголын Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургуулийн профессорууд их сургуулийн нэр хүнд утга агуулгыг алдуулах инээдэмт эмгэнэлт жүжиг тоглохнээ. ШУТИС бол бүр хэдэн жилийн өмнө хүндэт доктор цол өгсөн байдаг. Тэр үеийн ректорууд 100 жилийн өмнөх хэвээрээ гэдгээ Далай ламд харуулж нотолсон.

Социализмын эринд ч Түвдүүд Монголыг ноёлсон хэвээрээ байсан. Даваа, Мягмар, Лхагва, Пүрэв, Баасан, Бямба, Ням гээд бүгд л Түвд үгнүүд шүү дээ. Долоо хоногийн гаригуудыг өөрчлөхгүй социализмд хэрэглэж байсныгаа одоо юу гэж тайлбарлах болдоо. Социализм шашиныг гадуурхаагүй ээ энэ муу муухай арга хэрэгсэл зан заншил уламжлалуудыг орчин үеэр л солих гэж оролдсон шүү дээ. Орчин үеийн Монгол өнөөдөр хаашаа явна вэ?

Сарлаг Түвдээс ирсэн. Өрөм гэж үг хүртэл Түвд гаралтай. Түвдийн хэвийн боов, өлзий угалз хээ гэх мэт. Хадаг хүртэл Түвдийнх. Хадагнаас татгалзаж чадахгүй л байна даа. Цагаан сар ч бүр ард түмний баяр биш лам нарын баяр болсон доо. Лам нарын ч гэждээ Түвдийн шарын шашины баяр болсон. Зун даншиг гэж бас л лам нарын Түвдийн шарын шашины баяр болох жишээтэй.

Монгол ээжүүд болон эмээ нар Далай ламыг арай тэгтлээ шүтэхгүй биздээ. Монгол ээжүүд үр хүүхдээ шүтнэ биздээ. Монголын эмэгтэйчүүд Далай ламыг шүтэхгүй эх орноо шүтнэ биздээ. Монголын төр Далай ламыг уриагүй биздээ. Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайдууд Далай ламтай уулзахгүй биздээ.

Монголын залуучууд ээжийгээ бас эмээгээ битгий Далай лам руу очоорой гэж гуйгаарай. Үр хүүхдэдээ хайртай юу эсвэл Далай ламыг шүтэх үү гэж асуугаарай. Битгий Далай ламын өмнө арчаагүй байж цацсан энэ тэр будааг түүж булаацалдаж ичгэвтэр байгаарай гэж хэлээрэй. Монгол эрчүүд Далай ламд бараагаа ч харуулахгүй гэдэгт итгэнэ.

Монголчууд Далай ламд Түвдийн боол биш гэдгээ харуулна биздээ. Түвд хүн харахаараа амиа алддаг тэр 100 жилийн өмнөх эмгэнэлт мухар сүсгээсээ Монгол хүн салсан биздээ.

Монгол хүн Түвдийн Далай ламд хэн болсоныгоо харуулах хариуцлагатай нэр төртэй өдрүүд эхлэхнээ. Монголчуудаа Түвд хүний өмнө битгий сөхрөөрэй. Арслан Тайж сөхрөөд Монголыг Манжын дарлал Түвдийн боол болгосон шүү. Бүү март. Мартвал сөнөнө. Биднийг хэн ч сөнөөхгүй бид өөрөө өөрсдийгөө л сөнөөнө.

 

 

Шашин бол ард олны хар тамхи.

Далай лам гэж гэмт этгээд Монголчуудыг дахин мунхруулж доод түвшинд аваачих зорилготой ирэхнээ.

2 жилийн өмнө нийтэлж олон хүнийг бухимдуулсан бичлэгээ дахин блог дээрээ тавилаа. Өнөөдөр хоёр жилийн дараа хүмүүс арай ч тийм их мухар сүсэгт автагдаагүй гэдэгт итгэнэ. Бид хойшоо биш урагшаа харна шүү.

Монгол хүний шашиныг ойлгож ирсэн тэр ойлголт дэндүү бүдүүлэг. Бүдүүлэг гэдгийн шалтгаан бол Монгол хүн жинхэнэ шашинтай танилцаж чадаагүй тэр түүхийн хар нүх. Буддизм нэрээр Түвдүүд мэхлэж ламаизм нэртэй мухар сүсэг оруулж ирсэн.

Байлдаанч малчин ардуудыг номхотгож нийтлэг хамтардаг чанарыг устгаж зөвхөн өөрөө өөртэйгээ ганцаардан үлдэх тэр сүсэглэлийг Түвд хүмүүс тарааж Монгол хүнийг зуун зуун жилийн хоцрогдол, мухардал, төөрөгдөлд оруулсан.

20-р зууны эхээр дэлхийн мэдлэг боловсролтой ойртож чадалгүй мал дагаж Хятад бараа сонирхож Орос буу зэвсэг эзэмших дуртай Монгол хүний ертөнцийг харах тэр харц харанхуй тайлбарласан тайлбар урагшаа дэвшүүлэх биш харин айлгаж урам зориг хугалсан тийм л нэг ёсондоо шүтлэг бишрэлд дарагдаж ирсэн.

Физик математикаас авахуулаад философи социолог хүртэл хүн ёсны амьдрал хөгжихөд хэрэгтэй тэр танин мэдэхүй Монгол хүний хувьд хэзээ ч ирэшгүй ид шидийн хэвээр үлдэж дөнгөж л социализмын үед 1950 – аад онд хагас хугас орж ирсэн.

Хэт мухар сүсэгт автагдсан энэ Монгол хүн мэдлэгт нэгэнт харийн болж хоцрогдсон тул түүх, уран зохиол, яруу найраг гэх мэт танин мэдэхүйгээс хол олон зуун жилийн ганцаардалаа ганьсан илэрхийлсэн сонгодог биш сонин хачин хэллэгээр хөөцөлдөж түүнийгээ уянгын халил эсвэл найраг найруулал гэж тайлбарласан.

Түүхийн олигтой өнгөрсөн бүтээлүүд байхгүй тул гадны Ганжуур Данжуурыг шүтэж өөрийн гэсэн оюуны бүтээлгүй явж ирлээ. Түүхэн роман гэж хүртэл үнэн худал зүйл бичиж өөрсдийгөө сэхээтэн эсвэл соён гэгээрүүлэгч гэж магтуулж цол шагналаар булуулсандаа. Өнөөдөрч тэр бүр гаарч дээ.

Гаднаас орж ирэх үе үеийн шашинуудын оролдлогууд бүгд бүтэлгүйтэж байсан өнгөрсөн үеийн түүх яриа домогууд бий. Ганцхан Түвдүүд л Монголчуудыг яаж мухар сүсэгт оруулахыгаа уран аргаар хийсэн.

Аймхай хүмүүс сүсэг бишрэл ихтэй гэдэгтэй адил улстөрийн хүрээнд ажилладаг хүмүүс зориуд хөдөөгүүр сүм дуган босгож айдас тарааж хүмүүсийг мухар сүсэгтэй болгож явах өнөө маргаашдаа ашиг өгдөг биздээ.

Хөдөө гэлтгүй их дээд сургуулийг төгслөө диплом авлаа гэсэн залуу үе хүртэл айдасаар дүүрэн тул мэдлэг боловсрол хүлээн авах чадваргүй болтолоо айж уншсан номондоо шамдан суралцаж чадахгүй харин ламын заавар авсан ээжээсээ айж ээжтэйгээ л асуудал үүсгэх жишээтэй. Ээжүүд мухар сүсэгтэж айдсандаа хорогдоно.

Түвдийн ламаизм яагаад шашин гэхэд хэцүү вэ гэхээр Түвдүүд Энэтхэгийн буддизмыг олигтой иж бүрнээр авч чадаагүй. Үүний шалтгаан бол бас Монголчуудтай адилхан орчуулгын төөрөгдөлд оржээ. Харин Монгол хүн Түвдийн ламаизмыг орчуулалгүй өнөөдөр ч шууд хэрэглэдэг явдал бол төөрөгдөл биш бүр ялагдал болсон хэвээр.

Марксын хэлсэнээр шашин бол ард түмний хар тамхи гэсэн үг зөвхөн хүнийг хар тамхиар хордуулж буй биш харин хар тамхи мэт хэрэглэж жаахан ч гэсэн амьдралын дарамтуудаас холдохыг хэлсэн. Хар тамхи хүний ухааныг балартуулж мэдээ алдуулж мэдрэмжийг үймүүлдэг. Өнөөдөр ч морфиумыг хар тамхинаас гарган авч өвчин намдаахад зориулан хэрэглэдэг.

Марксын хэлсэнээр төр улс хүчтэй биш бол ард түмэн төрөөс хөндийрч шашин луу ханддаг. Тэд шашинд л очиж хар тамхи хэрэглэсэн мэт болж төрийг зовлонгийнхоо шалтгаан биш төөрсөн төөрөгөө шалтгаан болгож түүндээ дарлуулан суудаг.

Өнөөдөр Монгол яг л энд бичиж буй шашин биш мухар сүсгийн урсгал болон шашинжсан буюу мухар сүсэгтсэн улстөрийн систем хоёрын дунд оршдог тул хүн шиг байж чадсангүй. Хүн байх гэдэг бол хуманизмын том онол хэдий ч хүмүүнлэг орж ирээгүй тул их дээд сургуулиуд болон Шинжлэх ухааны Академи гэх мэт байгууллагууд мухар сүсгийн эсрэг тэмцэж чадалгүй харин тэдний тоглоомын хүүхэлдэй болцгоожээ.

Монголчуудын төр өнөөдөр шашины асуудалыг нэг тийш шийдэх хугацаа болжээ. Төрийг шашинаас тусгаарлаж шашинаас хамааралгүй болгох тухай онол бол лаицизм гэсэн онол байдаг. Энэ бол Үндсэн хуулиндаа төр шашинаас хамааралгүй тусгаар гэж зааж өгөх.

Социализмын үед хумсын чинээ багаахан орж ирсэн философийн алдаатай ойлголтуудаа засаж залруулж чадалгүй худлаа руу шилжжээ. Философи орж ирээгүй оронд мухар сүсэг гааралгүй яахав дээ.

Философийн чухал ойлголтуудыг ертөнцийг үзэх үзэл, үзэл баримтлал, үзэл санаа гээд буруу алдаатай орчуулсан. Ренчин Дамдинсүрэн нарын үеийнхэн мэдэмхийрч орчуулсан орчуулгуудыг үгийн сангаас хасах ёстой. Нэгэнт өнөөдөр мухар сүсэгт дэндүү дарагдсан танин мэдэхүйгээс хол ард түмэнд хөөрхий социализмын үеийн ганц хоёр жоохон мэдлэгтэй тэр хүмүүс их л том мэт тусдаг бололтой.

Өнгөрсөнд хорогдохын шалтгаан бол ирээдүй харж чадахгүй ирээдүйгээс айсан мухардал. Өнгөрдөггүй өнгөрсөн гэдэг ямар ч их гай тарина вэ дээ. Ухамсар ирээгүйгийн гай. Ухамсаргүй эцэг өвгөдийн лай. Түвдүүдэс хамгаалж чадаагүй өвөг дээдэсийн хор өнөөдөр хүртэл үргэлжилнэ.

Шашин гэж хар тамхи бага ч гэсэн өрөвдөлт амьдралаас мансууруулж мэдээ алдуулж тайвшруулна. Монголчууд түүхэндээ мансуурч мухар сүсэгт хордож шашинд төөрөгджээ. Ийм л хүмүүс Далай ламтай уулзахнээ. Одоо далай лам Монголыг дагаар оруулах бүрэн боломжтой болжээ. Ардчилал ялагдлаа, Шинжлэх ухааны академи ялагдлаа, Боловсрол ялагдлаа.

Далай ламыг дагаж хичнээн хүн мэдээ алдаж мансуурч өөрийгөө алдаж өрөвдөлт байдалд орох болдоо. Гар утас интернэт хөгжсөн өнөө цагт олон зуун жилийн өмнөх мартагдсан мухар сүсгийг сэргээж чадна гэдэг бас л том мунхруулга шүү дээ.

Өнөөдөр Түвд оронд Монгол шиг эмнэлэг байхгүй, сургуулиуд байхгүй, орчин үеийн үнэр ч байхгүй. Ийм л хүмүүсийг Монголчууд шүтэж явах ч гэждээ. Хайран хөгжил хайран боловсрол хайран эх орон.

Америк биш Америк.

Америк орон ерөнхийлөгчөө сонгосон өдрийн дараа сонгосон ерөнхийлөгчийнхөө эсрэг гудамжинд гарч жагсаж байхыг харахад Америк орон Америк биш болжээ. Хэнийг сонгох гэж олон сар шоудаж байгаагаа мэдэж л байсан шүү дээ. Ямар морал вэ?

Америк ийм үү эсвэл биш болчихов уу? Нэгэн цагт гайхагдаж байсан Америкийн чөлөөт хэвлэл, чөлөөт шүүх мөн чөлөөт их сургуулиуд хаачив? Чөлөөт нэртэй хэвлэл мэдээлэл хэний талд ажилладаг тодорхой болсон доо. Волл Стрит шүү дээ. Чөлөөт нэртэй шүүх хар арьстай иргэдийг ялгаварлан шүүж шоронгийн хоригдолуудын дийлэнх хар арьстанууд болцгоосон. Чөлөөт нэртэй гайхагддаг их сургуулиуд хэдийний дундажууд болцгоож мөнгө өгсөн хүн дуртай цагтаа диплом авцгаах болжээ. Америкийн диплом асуудалтай шүү.

Америк орон өөрийгөө л хичээж өөртөө л шүүмжтэй хандаж өөрийнхөө асуудалд төвлөрөх тэр цаг нэгэнт болжээ. Бусдын хэрэгт оролцож бусад оронд заах гэж явдаг тэр ихэмсэг дээрэлхүү хуурамч зангаа орхих хэрэгтэй. Дэлхийн бусад орон ч гэсэн дутахгүй өөрөө өөрсдийгөө аваад явах чадвартай. Нүдний нуух авах гээд нүд сохлов гэж үг бий. Бусдад туслах нэрийдлээр ирээд хамаг өнгөтэй өөдтэйг аваад явдаг муухай зангаа орхих цаг иржээ.

Америк орон бусдад зөвлөлгөө өгөх гэж мэдэмхийрэх хэрэггүй. Яагаад?

Америк орон өнгөрсөн жилүүдэд эрүүл мэндийн даатгал байхгүй 40 гаруй сая иргэнээ даатгалд хамруулж чадсангүй. Ердөө л 6 сая хүрэхгүй хүнийг бүртгэж авсан сураг бий. Бүртгэж авсан болохоос шууд даатгал биш. Америкийн иргэд эрүүл явах баталгаагүй л байна даа.

Америк орон 30 гаруй сая өлсгөлөн яваа иргэндээ өлсүүлэхгүй байлгах зориулалттай хүнсний тасалбар тараадаг. Америк хүн бүр халуун хоолтой хонож чадахгүй л байна даа.

Америк орон бичиг үсэггүй хүний тоогоороо бас л хөгжилтэй орнуудын дотор дээгүүр байранд ордог. Тэгэхээр Америк орон тийм ч боловсролтой орон биш. Америкийг хөгжсөн орон гэж хэлж болох уу.

Монголчууд социализмын эринд бүгдээрээ бичиг үсэгтэй болсон. Өнөөдөр л ардчилалын жилүүдэд бичиг үсэггүй хүний тоо ихэссэн болохоос. Социализмыг зориуд нурааж баяжих гэсэн Монголчууд аж үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжөө хувааж идэх гэж 90 онд зориуд картын бараанд оруулж иргэдээ хоолгүй хонуулах гэж мэрийгээд чадаагүй.Тэр үед гадаа 30 сая мал бэлчиж байхад юу гэж өлсөх вэ дээ. Тээврийн л асуудал шүү дээ.

Та нарыг өлсгөнө шүү гэж айлгаад айсан иргэд хувьчлалыг зөвшөөрсөндөө. Баяжсан хүмүүс том боосууд болж тэдний зарим их хурлын гишүүд болцгоосон. Хөөрхөн шүү.

Гэхдээ л Монголчууд айхтараа бүр болоогүй картын бараандаа шахалтаар нэг шил архи тарааж байсан. Тэгэхээр картын бараа архины тасалбар байсан гэхэд болно. Согтоож байгаад хувьчлал хийсэн байна шүү дээ. Ёстой хөөрхөн.

Одоогийн Америкуудад Монголоос сурах юм их бий. Монголоос гэждээ социализмаас сурах юм Америкуудад их бий. Монголчууд социализмын үед нийтээрээ бичиг үсэгтэй болцгоосон. Социализмын үед Монголчууд бүгдээрээ эрүүл мэндийн даатгалтай болцгоосон. Хүчээр эмчилж эрүүл болгодог байсан. Цагаан сараар нэг цаддаг байсан Монголчууд социализмын үед өдөр бүр цаддаг болсон доо. Аж үйлдвэртээ ажиллаж цалин аваад шүү дээ. Тасалбараар цадах биш цалингаар цадах илүү шударга бас амттай шүү дээ. Америкууд Монголчуудаас сурах юм их бий.

Неолиберализм Америк орныг эрүүл мэндгүй өлсгөлөнтэй боловсролгүй болгожээ. Нэгэн цагт дэлхийд гайхуулж явсан 20-р зууны Америк 21-р зуунд гайхамшиг биш гутамшиг болжээ.

Америк чи социалист Берни Сандерсийн эхлүүлсэн улс төрийн хувьсгалыг үйл хэрэг болгож чадвал эрүүл мэнд, өлсгөлөн, боловсрол гэсэн гурван асуудлаа шийдэж чадна.

Монгол орон энэ гурван асуудлаа шийдэж өгсөн социализмаа нурааж хаясан. Гашуун туршлага байгаа биз. Америк Монголд зөвлөгөө өгөх биш Монгол Америкт зөвлөгөө өгөх цаг иржээ. Соросын сан үүнийг анхааралдаа авна уу.

Хүүдээ буугаар яаж буудахыг зааж өгч байгаа Америк аавыг хараад дэлгүүрт талх авахтай адил буу худалдаж авдаг Америк орныг харахад дэлхийн үлгэр жишээ орон мөн үү. Биш л байлтай. Хэнийг буудаж болно гэж бууна худалдана вэ?

Дэлхийд хамгийн их зэсвэг үйлдвэрлэж хамгийн их цэргийн зардалтай Америк орон Иракийн дайнаас хойш Афганистаны дайныг үргэлжлүүлж өнөөдөр Сири орныг бөмбөгдөж байна. Обама үүний эсрэг юу ч хийсэнгүй. Харин ч Буш, Блэйр нарын дайныг улам ихэсгэж Сири орон луу дайрсан хүн бол яах ч аргагүй Обама шүү дээ. Түүнийг анх ерөнхийлөгч болоход дайн битгий хийгээрэй гэж Нобелийн шагнал өгөөд ч тус болсонгүй.

Философич Маркс, 10 гаруй жил Германд философийн ном уншсан Ленин нар капитализм дээд цэгтээ хүрэхээрээ империализм болдог ингэж капитализм өөрөө өөрийгөө устгадаг гэж үнэн хэлжээ. Америк орон жинхэнэ империалист орон болж Вьетнамын дайнаас авахуулаад Иракийн дайн хүртэл түрэмгий эзэрхийлсэн дайнууд хийсэн. Тэр дайнуудыг ямар ч НҮБ-ын мандатгүй дур зоргоороо хийсэн.

Тиймээ. Капитализм ардчилалтай тохирохгүй. Ардчилалыг социализм л аварна. Берни Сандерсийн эхлүүлсэн социалист хөдөлгөөн цаг үеийн зүрхийг олж хатгажээ.

Америкийн төгсгөл.

Хэдэн сар ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үе нэртэй Америкийн ичгэвтэр шившигт өдрүүд төгсгөл болж ухамсарт хүн төрөлхтөн ажил амидралдаа төвлөрөх сайхан боломж гарлаа.Одоо Америкууд дайн л дахиж битгий хийгээсэй. Хүн төрөлхтөнийг амраагаасай билээ.

Хилари Клинтон гэж авгай нөхөртэйгээ барицаж ерөнхийлөгч болох гэж ичгэвтэр дүр төрх гаргаж эмэгтэй хүний бүх сайхан чанаруудыг уландаа гишгэсэн тэр өдрүүд төгсгөл боллоо. Энэ авгай эрэгтэй хүнтэй өрсөлдөж тэрсэлдэж бараг л эр хүн болох гэсэн ичгэвтэр тэр дүр төрх эцэслэж байгаад баярлана. Дахиж Америк эмэгтэйчүүд ийм бузар булай битгий байгаасай.

Хилари Клинтоныг ерөнхийлөгч болгох гэж Обамагийн эхнэр гэрийн эзэгтэй хийх ажилгүй тэр эмэгтэй индэрээс үг хэлж бүр ч шившигээ тарилаа. Обама гэж үхэхдээ үхэр буугаа тавина гэж зүгээр ерөнхийлөгчөөсөө бууж чадахгүй авгайгаа хүртэл ажилдаа татан оролцуулж улстөрийг үнэгүйтүүллээ. Америк орон нэг л бишээ. Америк хүн нэг л бишээ. Яачихсан үндэстэн бэ?

Америкийн энэ утгагүй сонгуулийн өдрүүд дууслаа. Хилари авгай хамгийн их хүний санал авсан ч ялагдсан гэх шиг нөгөө олонхийн ардчилал хаачив?

Америкийн түүхэнд хамгийн муу юу ч хийж бүтээгээгүй Африк гаралтай Обама ерөнхийлөгч бас л нэг хошин дүр төрх үлдлээ. Обама Монгол гэж орон байдгийг лав мэдэхгүйдээ. Жорж Буш яах вэ дайны шалтгаантай энүүгээр ороод гарсан.

Обамагийн ёстой л инээдэмтэй хэдэн жилүүд эцэслэж хүн төрөлхтөн нэг амарлаа. Дайны жилүүд одоо л төгсөх болов уу. Олон арван жил дэлхийг дайны галаар бүрхүүлсэн Америк орон өөрийн гэсэн бодит ерөнхийлөгчтэй боллоо доо.

Шинэ ерөнхийлөгч Трамп яахав дээ мөнгөнөөс өөр хэл мэдэхгүй хойно мөнгөө л ярина биз. Тэр хүн хүсээд байгаа хэдэн доллараа авна л биздээ. Дөрвөн жил цуглуулах доллар байгаа л биз.

Герман эмээ өвөөгийн хүүхэд Трамп гэж энэ хижээл эр байдаг л нэг капиталист эр шүү дээ. Хэдэн гэр бүлийг бусниулж  олон ч эхнэрийг ардаа орхисон бас хэдэн сая доллараар жаргасан капиталист эр. Капиталист Америк капиталист ерөнхийлөгчтэй боллоо шүү дээ. Энэ бол Америк. Трамп бол Америк.

Монголчууд 90 онд Жэймс Бэйкер гэж бузар өвгөнд хууртагдаж Америк руу ардчилалын алтан хараацай нэртэй залуус онгоц хүлэглэн очсон цаг саяхандаа. Алтан хараацайнууд Америк шиг задгай бүдүүлэг ашигч бүр зогсохгүй хүний үнэргүй мөнгө хараад юу ч хийхээс буцахгүй хүмүүсийг дуурайж байгаа мэт л байсан.

Америк өвгөн Бэйкэрт мадлуулсан амны уншлага болсон чадаж байгаа юманд арга байхгүй гэж Монгол оронд хүн ёсны амидрал устсандаа. Америкуудыг хэт шүтэж хоёр хөрш Хятад Орос хоёрт муугаа харуулсандаа. Өөдгүй ч Монголчууд даа.

Монгол залуусыг ардчилал нэрийн дор тархи угааж эцэг өвгөд ээж аавын эсрэг турхируулж Монгол залуус 90 онд яаж ч их хүн ёсыг алдавдаа.

Африк тивийг боолчилж Индиан үндэстэнийг устгаж дэлхийн 1 цаашлаад 2 дугаар дайныг санхүүжүүлсэн Америк маягийн оршихуйг шүтэн биширсэн залуус Монгол орноо цаазын тавцан дээр аваачиж түүнийхээ төлөө баатар болцгоосон.

Америк гэдэг орон биш ертөнц ерөнхийлөгчтэй болж одоо дахиад Хилари Клинтон гэж бузар авгайн царайг интернэтээр өдөр дутам харахгүй гэдэгтээ нэг амарлаа. Трамп яах вэ байдаг л нэг бацаан шүү дээ. Капиталист бацаан. Мөнгө мэддэг бацаан. Мөнгөөр бүгдийг хийдэг бацаан. Удахгүй мөнгө яаж ч чадахгүй гэдэгт бууж өгөх бацаан даа.

Америк ингэж ч дэлхийн ухамсарт хүмүүсийн шившиг болж төгсгөл болох гэж дээ. Хүн төрөлхтөний тэр төсөөлдөг хүслийн цаашлаад мөрөөдлийн тэр төсөөлөл Америк хөгөө чирлээ.

Сонгуулийн ичгэвтэр өдрүүд Хиларигийн муухай дуу хоолой Трампийн бүдүүлэг үг яриа нэг зогсож амарлаа. Одоо Америк дайн битгий хийгээсэй. Дэлхий улс орнуудыг Украин шиг битгий баллаж хаяасай даа.

Мөнгө ярихаас өөр юм мэдэхгүй чөлөөт цагаараа хамгийн тэнэг болгож хаясан сагсан бөмбөг тоглож амралтын өдрүүдээрээ ходоод шархлуулсан мах шарж түүнийгээ бабикю гэхээс өөр нэрлэх чадваргүй арчаагүй Америк оршихуй дэлхийн хүн төрөлхтөний үлгэр жишээ арай л биш ээ.

Америк хүн дэлхийн ухамсарт ард түмнийг хүндэтгэх болжээ. Онгироо сагсуу дээрэлхүү ашиглаад хаядаг тэр чадаж байгаа юманд арга байхгүй гэдэг арчаагүй араншин төгсгөл боллоо.

Америк чи одоо хүн төрөлхтөнийг хүндэтгэж муугаа хүлээн зөвшөөрөх цаг ирлээ. Трамп чи дайн л битгий хийгээрэй дээ.